Welke vergunningen heb je nodig voor een horecazaak?

Waarom ze niet meegaan

Een vergunning staat op naam van de ondernemer en de onderneming, niet op het pand. Neem je een zaak over, dan vervalt de vergunning van de vorige eigenaar en moet jij een nieuwe aanvragen. Ook als er niets aan de zaak verandert.

Dat is geen formaliteit: zonder vergunning mag je niet open. Reken op weken tot maanden, en houd er rekening mee dat een gemeente aanvullende vragen kan stellen. Dit is een van de belangrijkste redenen dat je een ontbindende voorwaarde voor de vergunningen in je koopovereenkomst wilt.

Exploitatievergunning

De basisvergunning om een horecabedrijf te mogen exploiteren, verleend door de gemeente. Niet elke gemeente stelt hem verplicht voor elk type zaak — sommige hebben vrijstellingen voor lichte horeca — dus check de plaatselijke verordening.

Bij de aanvraag kijkt de gemeente onder meer naar de leidinggevenden, het bestemmingsplan, de openingstijden en de gevolgen voor de omgeving. Verwacht een doorlooptijd van enkele weken tot enkele maanden.

Alcoholvergunning

Schenk je alcohol, dan heb je een vergunning nodig op grond van de Alcoholwet (voorheen de Drank- en Horecawet). Dit is de vergunning waar de meeste overnames op vertragen.

Belangrijkste eisen:

• Er moet tijdens openingstijden altijd een leidinggevende aanwezig zijn die aan de eisen voldoet.
• Elke leidinggevende is minimaal 21 jaar en beschikt over een Verklaring Sociale Hygiëne.
• Het pand moet voldoen aan de inrichtingseisen: minimale hoogte, oppervlakte en ventilatie.
• Leidinggevenden mogen niet in enig opzicht van slecht levensgedrag zijn.

De eigenaar en de algemeen leidinggevenden staan op het aanhangsel bij de vergunning. Sinds de Alcoholwet hoeven dagleidinggevenden die geen eigenaar zijn daar in de regel niet meer bij te staan — zíj moeten wél aan de eisen van 21 jaar en Sociale Hygiëne voldoen. Wijzigt er iets in de leidinggevenden op het aanhangsel, laat dat dan direct aanpassen. Let op: gemeenten kunnen voor bepaalde categorieën bedrijven strengere regels stellen, dus check de plaatselijke verordening.

Verklaring Sociale Hygiëne

Het diploma dat vereist is voor leidinggevenden in een zaak die alcohol schenkt. Je haalt het via een erkende opleiding met examen; de verklaring wordt opgenomen in het landelijke register.

Heb je het zelf niet, dan heb je iemand in dienst nodig die het wél heeft én die aanwezig is als er alcohol wordt geschonken. Dat is een reële personeelsbeperking — neem het mee in je planning. Zit er tijd tussen je overname en het examen, dan kan dat je opening vertragen.

Terrasvergunning

Een terras vraagt aparte toestemming van de gemeente, met regels over de afmetingen, de tijden, het meubilair en soms het uiterlijk. In binnensteden zijn die regels vaak strikt.

Controleer bij een overname of het terras daadwerkelijk vergund is en niet alleen gedoogd. Een gedoogd terras kan zomaar verdwijnen, en bij veel zaken is het terras een flink deel van de omzet. Vraag de vergunning op en vergelijk de vergunde maten met wat er in de praktijk staat.

Melding, geluid en overige

• Milieuregels via het omgevingsplan — sinds de Omgevingswet (1 januari 2024) is het Activiteitenbesluit vervallen. Voor horeca staan de regels over geluid, geur en afvalwater nu in het omgevingsplan van de gemeente. Start je een nieuw bedrijf of nieuwe activiteiten, dan is vaak een melding nodig. Informeer bij je gemeente wat er voor jouw pand geldt.
• Geluid — wil je live muziek of harde muziek draaien, dan gelden aanvullende eisen of is een ontheffing nodig.
• Brandveiligheid — bij meer dan vijftig personen tegelijk is een gebruiksmelding verplicht (Besluit bouwwerken leefomgeving). Die dien je minimaal vier weken vóór ingebruikname in bij de gemeente, met een plattegrond waarop vluchtroutes en blusmiddelen staan.
• NVWA — je meldt je bedrijf aan voor de voedselveiligheid en werkt volgens een hygiënecode of HACCP-plan.
• Muziek- en beeldrechten — draai je muziek, dan heb je een gecombineerde licentie van Buma/Stemra en Sena nodig. De prijs hangt af van je oppervlakte en hoe vaak je muziek draait. Staat er een tv met sport of televisieprogramma's, dan komt daar Videma bij.
• Kansspelen — voor speelautomaten is een aparte aanwezigheidsvergunning nodig.

De BIBOB-toets

Gemeenten mogen bij een vergunningaanvraag een integriteitsonderzoek doen op grond van de Wet Bibob. Je vult dan een uitgebreid formulier in over de herkomst van je financiering en de mensen achter de onderneming.

Dat is op zichzelf niets om bang voor te zijn, maar het kost tijd — soms maanden. En het betekent dat je moet kunnen aantonen waar je geld vandaan komt. Leen je van familie, leg dat dan schriftelijk vast met bankafschriften erbij. In sommige gemeenten en branches is de toets standaard.

Planning en volgorde

Een werkbare volgorde:

1. Bel de gemeente over bestemming, vergunningen en eventuele handhaving.
2. Controleer of jij (of een leidinggevende) de Verklaring Sociale Hygiëne heeft. Zo niet: plan het examen meteen in.
3. Zet een ontbindende voorwaarde voor de vergunningen in de koopovereenkomst.
4. Dien de aanvragen in zodra de koop getekend is — niet pas bij de overdracht.
5. Plan je openingsdatum rúim na de verwachte vergunningverlening.

Meer over het hele overnameproces lees je in horecazaak overnemen: waar moet je op letten.